Ο Π. Πρεβελάκης για τον Άγγελο Σικελιανό
 
 

Aπό τον Πρόλογο του βιβλίου του Π. Πρεβελάκη για τον Α.Σικελιανό που εκδόθηκε από το  Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, το 1990 διαβάζουμε :

 

Τον Σικελιανό τον πρωταντάμωσα στις Δελφικές Εορτές του 1927, μέσα στο ιερότερο τοπίο του κόσμου. Εκείνος ήταν στην ακμή της ηλικίας και ενσάρκωνε την ιδέα του Ποιητή. Εγώ ήμουν ένας άπραγος νέος, με μόνο το θαυμασμό μου ως εφόδιο για να τον πλησιάσω. Με τη γνωστή γενναιοφροσύνη του, μου προσέφερε  ευθύς τη φιλία του, που την ανταπέδωσα με ενθουσιασμό. Στα μετέπειτα χρόνια, όσο βρισκόμουν στην ξενιτιά για σπουδές, ανταλλάξαμε μερικά γράμματα, και παρακολούθησα από μακριά τις περιπέτειες του βίου του και την ποιητική δημιουργία του. Η επικοινωνία μας έγινε αμεσώτερη μετά το 1937, όταν είχαμε και οι δυο κατοικία στην Αθήνα. Ο Σικελιανός διατηρούσε ακόμα την ελπίδα ν’ αναστήσει τις Δελφικές Εορτές, και από τη δημόσια θέση που κατείχα του παραστάθηκα στις προσπάθειές του. Στα 1939 μου έκαμε την τιμή να μου αφιερώσει το ποιήμά του «Το Χρονικό μιας Πολιτείας», ως ευλογία στο πρώτο μου πεζογράφημα.

Κατά τον πόλεμο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο, το πατριωτικό μας φρόνημα μας έφερε πιο κοντά. Τότε άρχισα να καταγράφω εντυπώσεις και κρίσεις, που γρήγορα αποτέλεσαν ογκώδη φάκελο, με το σκοπό να συντάξω μια πραγματεία για το βίο και το έργο του. Ο φάκελος φέρει ως χαρακτηριστική επιγραφή τους στίχους του Χέλντερλιν που ο Παυσανίας (ο μαθητής) απευθύνει στον Εμπεδοκλή (Το δασκαλό του)

Ω, μάθε απ’  την αγάπη μου ποιος είσαι

κι αναλογίσου τι ήσουνα και ζήσε.

Το συγγραφικό μου σχέδιο υπήρξε από την αρχή μεγαλεπήβολο, και τούτο στάθηκε η ατυχία του. Η πρόθεσή μου δεν ήταν να πλάσω ένα άγαλμα, αλλά να περιγράψω με φιλοδίκαιο πνεύμα τον αγώνα του ποιητή και να ερμηνεύσω το έργο του. Όταν ο θάνατός του κατέστησε το βλέμμα μου ευλαβέστερο, ένιωσα πως ο χρόνος που μου έμενε να ζήσω θα ήταν ανεπαρκής για να εκπληρώσω το χρέος μου. Γιατί κάθε μέρα που μας φέρνει πιο κοντά στον τάφο, αυξάνει το συναίσθημα της ευθύνης. Μια νέα απαίτηση ανακόπτει την τόλμη μας. Να συμπεράνεις για ένα ποιητή με το ανάστημα του Σικελιανού, μου φαίνεται σήμερα απερισκεψία. Η μελέτη των καταλοίπων του ενίσχυσε τους δισταγμούς μου. Εδώ εφαρμόζεται το ρητό: «Ο βίος βραχύς, η τέχνη μακρά».

Ευνοϊκές περιστάσεις ωστόσο, με ώθησαν να παρουσιάσω τρία κεφάλαια της βιογραφίας του Σικελιανού, τα δυο από το βήμα της Ακαδημίας, το τρίτο από το βήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο αναγνώστης που θα τα βρει εδώ συγκεντρωμένα, γνωρίζει ήδη απ’ όσα εξέθεσα ότι δεν είναι γεννήματα της μιας ή της άλλης ευκαιρίας, αλλά αποστάγματα μακράς σπουδής και ανεξάλειπτων βιωμάτων.  Η εκδοσή τους ας θεωρηθεί ως μνημόσυνο του Ποιητή για τα εκατό χρόνια από τη γεννησή του.

 
 
 
Επιμνημόσυνος λόγος του Π.Π. για τα τριάντα χρόνια από το θάνατο του Αγγ. Σικελιανού
 
Αφιέρωση του Αγγ. Σικελιανού στον Π.Πρεβελάκη από το Αρχείο Π.Πρεβελάκη
Για τον Σικελιανό και το έργο του θα βρείτε περισσότερα στα Λογοτεχνικά Επίκαιρα
Διαβάστε ποιήματα του Σικελιανού εδώ

Ο Π. Πρεβελάκης για τον Ζαχαρία Παπαντωνίου

PAPANTONIOU
Ελαιογραφία Μαυροείδή
Διαβάστε περισσότερα  στη ΝΈΑ ΕΣΤΊΑ, Τ. 319, σ.398-399
 

Ο Π. Πρεβελάκης για τον Γιάννη Ρίτσο


Για περισσότερα βλ. Δημήτρη Πλάκα: "Ο Παντελής Πρεβελάκης για τον Γιάννη Ρίτσο
"στο Αφιέρωμα για τον Ρίτσο
Περιοδικό ΔΙΑΒΑΖΩ - τεύχος 205 - 21/12/1988 - σελ. 132-
ΔΙΑΒΑΣΤΕ και την Βιβλιοπαρουσίαση του βιβλίου "Ο Ποιητής Γιάννης Ρίτσος" από τον Αντώνη Δεκαβάλλε στην
Νέα Εστία , τομ 86, τευχ.1381, σ. 962-969

 

Καζαντζάκης και Πρεβελάκης

Καζαντζάκης & Πρεβελάκης

Όταν ο Πρεβελάκης πρωτογνώρισε τον Καζαντζάκη, ο τελευταίος δεν είχε επιβληθεί. Αντίθετα. Χτυπιόταν από πολλές μεριές- και νομίζω πως η παθιασμένη ανθελληνική στάση του, που εκδηλώνεται συχνά και με κάθε ευκαιρία, "ενθάδε κείται Ρωμιός που σιχαινόταν τους Ρωμιούς", είναι και μια μορφή άμυνας, μια αντεπίθεσή του στην εχθρική, τη γεμάτη κακεντρέχεια, στάση των περισσοτέρων διανοουμένων απέναντί του. Κάτω απ' αυτές τις συνθήκες, μέσα σ' αυτό το κλίμα, ένα νεαρό παιδί παρουσιάζεται, που σαν καλογεροπαίδι, με θρησκευτική ευλάβεια, μπαίνει στην υπηρεσία του ηγούμενου. Απορεί κανείς με την ανεξάντλητη αφοσίωση, με την υπομονή, με την υποταγή του Π. στα ατελεύτητα θελήματα του ηγούμενου...

Πώς άνθεξε; Πώς μπόρεσε επί σαράντα χρόνια να ανταποκρίνεται αδιαμαρτύρητα σ' αυτό το φοβερό και συνεχιζόμενο απαιτητολόγιο; Και γιατί;

Πιστεύαμε πως μεγάλο ποσοστό της επιβολής του Καζαντζάκη μέσα κ' έξω απ' την Ελλάδα χρωστιόταν στην Ελένη. Τώρα καλά γνωρίζομε πως ηρωικός συμπαραστάτης του-ηρωικός γιατί του παραστάθηκε άνευ αμοιβής, μόνο με θυσίες - υπήρξε και ο Πρεβελάκης. Ο Καζαντζάκης επανειλημμένα του τονίζει πως του απόμεινε ο μοναδικός και πως άλλον δεν έχει να τον βοηθήσει...

Από τα παλιά χρόνια μας απόμειναν μερικές σοφίες: "Συν Αθηνά και χείρα κίνει". Εδώ δεν κινείται μόνο το χέρι. Διπλασιάστηκε η ίδια η Αθηνά. Γίνανε δυο. Η μια είναι η δημιουργός και η άλλη ο πλασιέ της πρώτης. Σκληρή διαπίστωση όμως αυταπόδεικτη.

Έλλη Αλεξίου, "Καζαντζάκης και Πρεβελάκης", Για να γίνει μεγάλος,
Αθήνα 1966, 384-385, 387.
(Βιβλιοθήκη Πρεβελάκη 157172)

ΔΥΟ ΚΡΗΤΙΚΕΣ ΦΩΝΕΣ : ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ
Αντ. Δεκαβάλλε, στο Νέα Εστία, τομ. 86, τευχ.1381, σσ.86-99

O Παντελής Πρεβελάκης για τον Καζαντζάκη και το ποίημα της “Οδύσσειας”

Μαρινάκη Στελλα, Χανιώτικα Νέα, 10 Μαϊου 2014

Για το έργο του Πρεβελάκη “Ο Ν. Καζαντζάκης και το ποίημα της Οδύσσειας” (εκδ. 1958),δείτε την

βιλιοπαρουσίαση  της Ζερμαιν Μαμαλάκη

Συνεχίστε την ανάγνωση στο περιοδικό Νέα Εστία τ. 140, τεύχος 1662, σς. 1284-1287

Ο ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

Σανουδάκης Αντώνης — Άγονη Γραμμή , 3 Σεπτεμβρίου 2009

prevelakis_skazantzakis

Ο Παντελής Πρεβελάκης (1909-1986) είναι μια μεγάλη μορφή των νεοελληνικών Γραμμάτων, από «τους σημαντικότερους συγγραφείς της γενιάς του ’30… ο κατ’ εξοχήν εκπρόσωπος της Κρήτης»1, όπως λέγεται από τους μελετητές και ιστορικούς της λογοτεχνίας.

Πολύπλευρη  και πληθωρική προσωπικότητα, μυθιστοριογράφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, δοκιμιογράφος, ιστορικός της Τέχνης και μεταφραστής. Πάνω από όλα, όμως, μυθιστοριογράφος, με ένα πεζογραφικό έργο υψηλής τεχνικής, κυρίως της πρώτης φάσης της συγγραφικής του ζωής, κατά την οποία ο τόπος και οι ήρωες των έργων του λαμβάνονται από την Κρήτη: «Το χρονικό μιας Πολιτείας» δημοσιεύθηκε το 1938 και μ’ αυτό επιβλήθηκε σχεδόν αμέσως ο Πρεβελάκης ως μια πολύ σημαντική καινούρια δύναμη στον τόπο μας»2.

Την περίοδο  της Κατοχής συγγράφει το μυθιστόρημά  του «Παντέρμη Κρήτη», δημοσιεύθηκε το 1945, καθώς και την τριλογία «Ο Κρητικός», που δημοσιεύθηκε ως «Το  Δέντρο» (1948), «Η Πρώτη Λευτεριά» (1949) και «Η Πολιτεία» (1950), στα οποία «ιστορούνται με δύναμη και με τεχνική οι αγώνες της Κρήτης για την ελευθερία στα χρόνια του Βενιζέλου, του οποίου η μορφή προβάλλεται μέσα στο έργο»3.

Είχε  προηγηθεί, βέβαια, των μυθιστορημάτων του η νουβέλα του «Ο θάνατος του Μέδικου» (1939), που αναφέρεται στη δολοφονία του Τζουλιάνο των Μεδίκων από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Ένα έργο που διαδραματίζεται στη Φλωρεντία.

Το υπόλοιπο πεζογραφικό έργο του, όπως «Ο Ήλιος  του θανάτου» (1959), «Η Κεφαλή της Μέδουσας» (1963), «Ο Άρτος των Αγγέλων» (1966), «Ο Άγγελος στο Πηγάδι (1970) και «Η Αντίστροφη Μέτρηση» (1974), κατά την άποψή μας, δεν έχουν την δύναμη της γραφής και τη σφριγηλότητα των πρώτων πεζογραφημάτων. Πολλοί ίσως αναζητήσουν αυτή τη διαφορά στο ότι ασχολήθηκε περισσότερο με την Ιστορία της Τέχνης και τα διδακτικά του καθήκοντα στη Σχολή Καλών Τεχνών ή ανάλωσε τον χρόνο του στην Ακαδημία Αθηνών.

Κατά  την άποψή μου, το εν γένει έργο του, ιδίως της πρώτης περιόδου και  η μη υψηλή απόδοση της δευτέρας περιόδου οφείλονται στο ότι έμεινε ο ίδιος στη φιλική σκιά του Νίκου Καζαντζάκη, θέλοντας πιθανόν να καταξιωθεί και να μείνει ως «μαθητής» του μεγάλου Κρητικού. Με τον τρόπο αυτό, μη επιδιώκοντας να γίνει «πατροκτόνος» και μη ακολουθώντας ένα δρόμο απολύτως δικό του, αλλά επιθυμώντας να παραμείνει ως ο «πεφιλημένος μαθητής» του Καζαντζάκη και «γιος», όπως ο Καζαντζάκης τον αποκαλεί, αδίκησε το έργο του.

Μέσα  από τα «Τετρακόσια Γράμματα»  του Καζαντζάκη προς τον Πρεβελάκη  και τη μελέτη του Πρεβελάκη «Καζαντζάκης, ο ποιητής και το ποίημα της Οδύσσειας», ο Πρεβελάκης ο ίδιος εξομολογείται την λατρευτική προσκόλλησή του στον Καζαντζάκη: «Τον έχω μπροστά μου τριάντα ένα χρόνια… Τον αγάπησα…Ταξιδέψαμε μαζί, φάγαμε ψωμί κι αλάτι μαζί, νηστέψαμε μαζί… Θα μπορούσα να τον αφηγηθώ μέρα με τη μέρα σε ένα Απομνημόνευμα. Να του ρίχνω κάθε τόσο μια ματιά, ν’ ακούω τη φωνή του, να καταγράφω καμιά πράξη ή κάποια από τις αντιδράσεις του…»4.

Αλλού πάλι η φιλική ταύτισή του με τον  Καζαντζάκη είναι σαν ερωτική: «η αμεροληψία της γνώμης μου φαίνεται σαν αμάρτημα. σαν προδοσία της καρδιάς»5. Όπως λέει, μάλιστα, αλλού: «Η φιλοτιμία το καλούσε να προσαρμοστείς στην ιδέα που έκανε για σένα. Αυτό του αρκούσε για να σε ονομάσει σύντροφο και αδερφό του»6.

Στη φιλική σχέση αυτή του Πρεβελάκη με τον Καζαντζάκη βλέπουμε μια αμοιβαιότητα. Βεβαίως, ο Πρεβελάκης ως νεότερος συγγραφέας ωφελήθηκε, σχετικώς, από τη γνωριμία του με τον Καζαντζάκη, για την προβολή του έργου του στο εξωτερικό, ιδίως του ποιητικού, που δεν είναι όμως και το καλύτερό του. Αντιθέτως, ο Καζαντζάκης ωφελήθηκε και βοηθήθηκε ποικιλόμορφα, κυρίως στα μυθιστορήματά του, από τον Πρεβελάκη.

Συγκεκριμένα, ο Καζαντζάκης ασχολήθηκε σοβαρά με το μυθιστόρημα και την πεζογραφία από τις αρχές του 1940, κυρίως όμως στο τέλος της δεκαετίας αυτής ως τα μέσα της επόμενης του 1950.

Γράφει  και δημοσιεύεται «Ο Ζορμπάς» (1943), «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» (1948), «Ο Καπετάν  Μιχάλης» (1950), «Ο τελευταίος πειρασμός» (1951), «Ο Φτωχούλης του Θεού» (1952-53) και «Αδερφοφάδες» (1954).

Βεβαίως, ο Καζαντζάκης είχε επιχειρήσει προ του 1940 να γράψει και μυθιστόρημα, αλλά χωρίς επιτυχία, όπως π.χ. το «Όφις και κρίνο» (1906) που δεν θεωρείται μυθιστόρημα, ο «Kapetan Elias» που το τελειώνει το 1926 («Τετρακόσια Γράμματα» του Καζαντζάκη προς τον Πρεβελάκη, αριθμ. επιστ. 90, της 14-8-29) και ο Toda Raba, που δεν είναι ακριβώς μυθιστόρημα, και τα οποία ο ίδιος ο Καζαντζάκης δεν τα εκτιμά: «Τέλεψα τις μικρές πρόχειρες δουλειές μου:  Toda Raba και Kapetan Elia» (αριθμ. επιστ. 91, 20-8-29 προς Πρεβελάκη). Γι’ αυτό και τον Kapetan Elia που γράφηκε στα γαλλικά ούτε καν τον διέσωσε.

Όλο το διάστημα, μέχρι τις αρχές του 1943, περί άλλα ασχολείται. Κυρίως επιδιώκει να γίνει  ο νέος Σαίξπηρ γράφοντας τραγωδίες, ενώ γράφει και ξαναγράφει την  «Οδύσσεια», πιστεύοντας ότι είναι  το αριστούργημά του.

Όλη αυτή την περίοδο, κατά την Έλλη Αλεξίου, διακρίνεται ο Καζαντζάκης για  «τη σοφία του. Την αξεδίψαστη δίψα των ταξιδιών. Την πρωτοείδωτη  εργατικότητα. Τη λιτότητα. Τα έργα ξεπηδούν από μέσα του με την ευφορία  δίδυμων, τρίδυμων, τετράδυμων και πεντάδυμων παιδιών.. «Δούλεψα πολύ τον καιρό τούτο: (Αύγουστος του 1943) έδωκα την τελική μορφή σε ό,τι έχω γράψει, ξανάγραψα δυο φορές τον Ντάντε, τέλεψα τον Γιαγκ-Τσε…». Αισθάνεται κανείς την ανάγκη να παρακαλέσει τον Ύψιστο να τον κάμει εκατόγχειρα, για να προλαβαίνουν τα χέρια του, να συμβαδίζουν με το ρυθμό των εμπνεύσεων»7.

Μυθιστόρημα, όμως, σοβαρό θα γράψει, κατά την άποψή  μου, αφού διάβασε τα πρώτα έργα του  Πρεβελάκη (1935-1944), τα οποία ζητά να του  τα στείλει στο εξωτερικό που  βρισκόταν. Ορισμένα, μάλιστα, πιθανόν όλα, τα διάβασε στο χειρόγραφο, ενώ ζητά να του στείλει και υλικό για την Κρήτη και τους Κρητικούς.

Όχι πως  ο Καζαντζάκης αντέγραψε ή  έκλεψε το έργο του Πρεβελάκη. Εδώ, απλώς, ο δάσκαλος συνέβη να εμπνευστεί και  να διδαχθεί από τον μαθητή του, σύμφωνα με το σωκρατικό «γηράσκω αεί διδασκόμενος».

Ειδικότερα, ο «Καπετάν Μιχάλης» εξεταζόμενος, διαπιστώνεται από τον ερευνητή ότι είναι λογοτεχνικός συγκερασμός  του «Χρονικού μιας Πολιτείας», της  «Παντέρμης Κρήτης» και της τριλογίας  «Ο Κρητικός» του Πρεβελάκη, σε ένα βιβλίο, χρονικού του Ηρακλείου και ιστορικού(;) μυθιστορήματος του Ηρακλείου.

Δεν πρέπει να παραβλέψουμε, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ότι ο Καζαντζάκης είχε πάντα  κατά νου να γράψει μυθιστόρημα (εξού και οι δοκιμές του) και ότι επίσης τα μυθιστορήματά του έχουν άλλη δύναμη και χάρη από εκείνα του Πρεβελάκη.

Το ότι  ο Καζαντζάκης διάβαζε τα μυθιστορήματα  του Πρεβελάκη προ της εκδόσεώς τους, όταν ήταν ακόμα στα χειρόγραφα, φαίνεται από τις επιστολές του  προς Πρεβελάκη: Από το Παρίσι στις 7-7-47 γράφει προς τον Πρεβελάκη, που δουλεύει ξανά για να εκδώσει την τριλογία «Κρητικός» που είχε γράψει την Κατοχή: «Χαίρομαι που δουλεύετε τον Κρητικό. Κρατάτε τον μαζί Σας, να χαρώ πάλι με την ένταση που μου δίνει κάθε Σας γραμμή» (αριθμ. επιστολής 326).

Στις 30-4-1948 πάλι από το Παρίσι γράφει στον Πρεβελάκη: «Περιτριγύριζα κάμποσες μέρες τον  Κρητικό [Το Δέντρο], τον περιχαίρουμουν με συγκίνηση κι όλο το ανέβαλα… Θάμα είναι η απλή συναξαρική πλοκή  και η επική στόρηση… Θάμα ο  πλούτος, η αδρότητα και συνάμα η αρμονία κι η γλύκα της γλώσσας. Τέλεια. Κι εξαίσιες οι σύντομες, στην ακρότητα συμπυκνωμένες περιγραφές του τοπίου» (αριθμ. επιστολής 338).

Στις 20-6-48 από τις Antibes γράφει στον Πρεβελάκη: «Ξαναδιαβάζω, τον πήρα μαζί μου  τον Κρητικό. Τι ψυχή, η γλώσσα, τι δύναμη συγκρατημένη, τι πράξη!», ενώ στην ίδια επιστολή τον ενημερώνει ότι «Μεθαύριο θ’ αρχίσω ένα μυθιστόρημα που μ’ έχει κάμει κατοχή και πρέπει να λευτερωθώ» (αριθμ. επιστολής 339). Το ότι διαβάζει και μελετά τα βιβλία του Πρεβελάκη φαίνεται στις επιστολές του: «Έλαβα το βιβλίο Σας [Ο Κρητικός- Η Πρώτη Λευτεριά], το διάβασα και το ξαναδιάβασα με απόλυτη ευδαιμονία, κι ήταν σαν να περνούσα με μεγάλες δρασκελιές γίγαντα, από τη μιαν άκρα ως την άλλη, την Κρήτη. Συχνά τις μέρες τούτες, όταν θέλω να πάρω κουράγιο και ν’ ανασάνω ένα αγέρα κορφής, ανοίγω το βιβλίο αυτό και παρηγοριέμαι» (αριθμ. επιστ. 347).

Ειδικότερα  για το μυθιστόρημα «Καπετάν Μιχάλης» και τη συγγραφή του είναι αποκαλυπτικά όσα γράφει ο Καζαντζάκης στον Πρεβελάκη στις 3-12-49 από τις Antibes και τη σχέση του με τα ιστορικά μυθιστορήματα του Πρεβελάκη: «Είμαι βυθισμένος στον Καπετάν Μιχάλη. Μάχουμαι ν’ αναστήσω το Ηράκλειο της παιδικής μου ηλικίας. Τι συγκίνηση, τι χαρά και συνάμα ευθύνη… Πριν αρχίσω να γράφω, ξαναδιάβασα τα τρία βιβλία Σας για την Κρήτη, με ολοένα μεγαλύτερη χαρά και θαμασμό. Τι γλώσσα, τι στέρεο ύφος, τι χτίσιμο χωρίς παραγεμίσματα -σαν τον τοίχο του Απόλλωνα στους Δελφούς! Καθόμουν στον ήλιο, εξαίσιες λιακάδες εδώ, και Σας ξαναδιάβαζα» (αριθμ. επιστ. 359). Και ο Πρεβελάκης σε σημείωσή του ενημερώνει ότι με τα τρία βιβλία «θέλει να πει την Παντέρμη Κρήτη, τον Α΄ και Β΄ τόμο του Κρητικού».

Ταυτόχρονα, τρεις μήνες αργότερα (28-3-50), για  τον ίδιο σκοπό, όπως συνήθιζε ο Καζαντζάκης  να ζητά λέξεις και πηγές, ζητά από  τον Πρεβελάκη: «Να μου δανείσετε, αν έχετε, καμιά ιστορία της Κρήτης σχετικά με την επανάσταση του 1889. Ο καπετάν Μιχάλης ζει και δρα τότε, και δεν έχω εδώ κανένα βοήθημα».

Το ότι  και ο ίδιος ο Καζαντζάκης  έχει πλέον καταπιαστεί με τη συγγραφή μυθιστορημάτων φαίνεται στην επιστολή του προς Πρεβελάκη, της 24-7-1950 (αριθμ. επιστ. 363).

«…χαίρομαι  που ρίχτηκα σε νέο είδος, το μυθιστόρημα, γιατί με αυτό «περνάει η ώρα μου» και θαρρώ που ξανανιώνω…».

«Περνά  την ώρα» του με το μυθιστόρημα, αλλά μ’ αυτό κυρίως κατέστη γνωστός  και καθιερώθηκε παγκοσμίως.

Είναι χαρακτηριστικά όσα γράφει η Έλλη Αλεξίου για τη συμβολή του Πρεβελάκη στο έργο του Καζαντζάκη: «Πιστεύαμε πως μεγάλο ποσοστό της επιβολής του Καζαντζάκη μέσα κι έξω από την Ελλάδα χρωστιόταν στην Ελένη. Τώρα καλά γνωρίζομε πως ηρωικός συμπαραστάτης του -ηρωικός γιατί του παραστάθηκε άνευ αμοιβής, μόνο με θυσίες- υπήρξε ο Πρεβελάκης»8.

Η συμβολή, όμως, του Πρεβελάκη, ειδικότερα στο  μυθιστορηματικό έργο του Καζαντζάκη, χρήζει μιας μελλοντικής, ακόμη εκτενέστερης μελέτης και έρευνας.

Για μια ωραία συλλογή ιστοτόπων, video και αφιερωμάτων στον  Καζαντζάκη, επισκεφτείτε στο netschoolbook τους φακέλους του Β1

Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ - Π. ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ

Από την Ισπανία ως την ηρωική Νουμάνθια και το μεγαλώνυμο Αρκάδι

13/07/2016 Ρεθυμνιώτικα Νέα , http://www.rethnea.gr/article.aspx?id=36543

Της ΧΡΥΣΑΣ ΔΑΜΙΑΝΑΚΗ*

Στην πολιτιστική εκδήλωση του Ιδρύματος και Μουσείου «Ν. Καζαντζάκη» «Ταξιδεύοντας Ισπανία» (12-17 Ιουλίου 2016), αφιερωμένη στις ταξιδιωτικές εντυπώσεις του Νίκου Καζαντζάκη από την Ισπανία και τις σχέσεις του με την ισπανική προπολεμική λογοτεχνία, δεν γίνεται δυστυχώς καμιά αναφορά στον συνοδοιπόρο και πνευματικό αδελφό του Παντελή Πρεβελάκη, παρόλο ότι και οι δύο συγγραφείς καλλιέργησαν ταυτόχρονα στενές σχέσεις με Ισπανούς ποιητές και διανοούμενους, αντάλλαξαν σημαντικές απόψεις για το έργο τους (που ο ενδιαφερόμενος θα βρει στα Τετρακόσια Γράμματα του Ν. Καζαντζάκη στον Π. Πρεβελάκη, 1965), και ο Πρεβελάκης, μυημένος από τον Καζαντζάκη, έμεινε μεγάλα διαστήματα στη Μαδρίτη, συγχρωτίστηκε με τους Ισπανούς ομοτέχνους του και αργότερα, φιλοξενούμενος του «Γέροντά» του στην Αίγινα, συνέταξε ποιήματα στην ισπανική γλώσσα που δεν έχουν ακόμα εκδοθεί, ούτε έχουν μελετηθεί. Την μαρτυρία αυτή έχω από τον φίλο του κ. Κώστα Τσιρόπουλο, και την εκλιπούσα Σόνια Πρεβελάκη, πρώην μελετητές της Ισπανικής λογοτεχνίας του 20ουαιώνα. Ο αναγνώστης βρίσκει εξ άλλου πληροφορίες και στα Τετρακόσια Γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη, όπου και η «Χρονογραφία του Βίου του Ν. Καζαντζάκη», στην οποία ο Πρεβελάκης αναφέρει τη σχέση του Καζαντζάκη με την Ισπανία. Πρόκειται για μια εξαιρετική, εκλεκτική και πνευματική συγγένεια που καλλιέργησε τόσο ο Καζαντζάκης, όσο και ο Πρεβελάκης, και μαρτυρείται στο έργο τους καθότι η ισπανική και η γαλλική λογοτεχνία άσκησαν την μεγαλύτερη επίδραση στη σκέψη τους απ' ό,τι οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές λογοτεχνίες. Εντονότερη μάλιστα υπήρξε η απήχηση της ισπανικής λογοτεχνίας στο δραματικό, μεταφραστικό, ακόμα και ποιητικό έργο του Πρεβελάκη. Είναι λοιπόν σημαντική παραμέληση από μέρους των οργανωτών του Ιδρύματος «Ν. Καζαντζάκη» η τελεία έλλειψη αναφοράς στον Πρεβελάκη, κυρίως για τον λόγο ότι μέσω του δικού του υπομνηματισμού θα μπορούσαν να αντλήσουν περισσότερα και ουσιαστικότερα στοιχεία για τον Καζαντζάκη και την Ισπανία υπερβαίνοντας τα στενά όρια ενός καλοκαιρινού δρώμενου, και θέτοντας τις βάσεις για επιστημονικές μελέτες που θα μπορούσαν να αναλάβουν Έλληνες κριτικοί της λογοτεχνίας και Ισπανοί νεοελληνιστές, προσφέροντας στη σύγχρονη κριτική δημοσιεύματα χρήσιμα για μια πτυχή του έργου του Καζαντζάκη (Ταξιδιωτική Λογοτεχνία) λιγότερο γνωστή στο κοινό.  Διαβάστε περισσότερα 13/07/2016 Ρεθυμνιώτικα Νέα , http://www.rethnea.gr/article.aspx?id=36543

 

 

Σύγχρονη πεζογράφος, ποιήτρια και μεταφράστρια. Έζησε αρκετό χρόνο στο Παρίσι, στο Βερολίνο και στη Βαρσοβία. Πρωτοεμφανίσθηκε στα γράμματα το 1938. Έγραψε ποίηση, χρονικό και μετέφρασε ξένους συγγραφείς.Το έργο της Μέλπως Αξιώτη τοποθετείται στο χώρο της ελληνικής λογοτεχνίας του μεσοπολέμου. Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της συγγραφικής της φυσιογνωμίας διαδραμάτισαν οι εμπειρίες της από τη ζωή στη Μύκονο, καθώς επίσης το μοίρασμα των νεανικών της χρόνων ανάμεσα στο νησί και την Αθήνα. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω βασικό άξονα του έργου της αποτέλεσε η μνήμη και η απόπειρα ανάπλασης του παρελθόντος. Παράλληλα η γραφή της επηρεάστηκε από τις νεωτεριστικές τάσεις της γενιάς του Τριάντα (ιδιαίτερα από την τεχνική του εσωτερικού μονολόγου), το ρεύμα του σουρεαλισμού, την εμφάνιση του φεμινιστικού κινήματος στην Ελλάδα, την ένταξή της στο κομμουνιστικό κόμμα. Διαβάστε περισσότερα

Γεργατσούλη Ειρήνη, Η Ανέκδοτη αλληλογραφία της Μέλπως Αξιώτη με τον Π. Πρεβελάκη, Κονδυλοφόρος, τ. 7, 2008, σσ. 147-174